Het huidige dorp ontstond in de 19e eeuw op de armoedige heidevelden nadat een ouder boerendorp (oorspronkelijk Harkema-Opeinde) was leeggelopen.
Lange tijd stond het gebied bekend om extreme armoede, grote gezinnen die in spitketen (plaggenhutten) leefden en harde turfstekerij.
In de jaren '40 en '50 werd het dorp door landelijke bestuurders en onderzoekers bestempeld als 'ongezond' en 'verwilderd'.
Er gingen zelfs stemmen op om het dorp volledig te saneren en de bewoners te verplaatsen.
De inwoners ("Harekieten") lieten zich niet wegsturen.
Dankzij enorme eigen initiatieven, particuliere woningbouw en werkgelegenheid (onder andere via Philips in Drachten) krabbelde het dorp in de tweede helft van de 20e eeuw eigenhandig op.
Vandaag de dag is Harkema een krachtig, nuchter en hecht dorp met een sterke eigen identiteit, een actief verenigingsleven en de bekende voetbalclub Harkemase Boys.
Ook herinnert openluchtmuseum De Spitkeet aan de historische leefomstandigheden van vroeger.

































